النوبة الثالثة
قوله تعالى: « وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ»

خدا باید حفظ کند والا فلا

چون اللَّه را با بنده عنایت بود، پیروزى بنده را چه نهایت بود،
چون اللَّه رهى را در حفظ و حمایت خود دارد، دشمن برو كى ظفر یابد،
پیروز بنده ‏اى كه اللَّه تعالى نظر بدل وى پیوسته دارد كه او را بهیچ وقت فرا مخالفت نگذارد.

بنگر بحال یوسف صدّیق كه شیطان دام خود چون نهاد فرا راه وى كه:
النّساء حبائل الشیطان. و ربّ العالمین برهان خود چون نمود فرا وى.

جعفر صادق (ع) گفت:
برهان حق جمال نبوّت بود و نور علم و حكمت كه در دل وى نهاد، چنانك گفت: « آتَیْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً » تا بنور و ضیاء آن راه صواب بدید، از ناپسند برگشت و بپسند حق رسید، نه خود رسید كه رسانیدند! نه خود دید كه نمودند!
یقول اللَّه تعالى: « سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ».

و روایت كرده ‏اند از على بن حسین بن على صلاة اللَّه علیهم
كه در آن خلوت خانه بتى نهاده بود، آن ساعت زلیخا برخاست و چادرى بسر آن بت در كشید تا بپوشید، یوسف گفت چیست این كه تو كردى؟
گفت از آن بت شرم میدارم كه بما مى‏نگرد،
گفت یوسف: ا تستحین ممّن لا یسمع و لا یبصر و لا استحیى ممّن خلق الاشیاء و علّمها یسمع و یبصر و ینفع و یضرّ؟
 از بتى كه نشنود و نبیند و نه در ضرّ و نفع بكار آید تو شرم میدارى، من چرا شرم ندارم از آفریدگار جهان و جهانیان و دانا باحوال همگان چه آشكارا و چه نهان، شنونده آوازها، نیوشنده رازها، بیننده دورها
أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَرى‏؟
یوسف این بگفت آن گه برخاست و آهنگ در كرد.

و روایت كرده ‏اند از ابن عباس و جماعتى مفسّران كه از آن مناظرات و محاورات كه آن ساعت میان ایشان رفت آن بود كه
زلیخا گفت: یا یوسف ما احسن شعرك اى یوسف نیكو مویى دارى،
گفت اوّل چیزى كه در خاك بریزد این موى باشد.
گفت: اى یوسف نیكو رویى دارى،
گفت نگاریده حقّ است در رحم مادر.
گفت: اى یوسف صورت زیباى تو تنم را بگداخت،
گفت شیطانت مدد میدهد و مى‏فریبد.
گفت: اى یوسف آتشى بجانم‏ برافروختى شرر آن بنشان،
گفت اگر بنشانم خود در آن سوخته گردم.
گفت: اى یوسف كشته را آب ده كه از تشنگى خشك گشته،
گفت كلید بدست باغبان و باغبان سزاوار تر بدان.
گفت: اى یوسف خانه آراسته ‏ام و خلوت ساخته ‏ام خیز تماشایى كن،
گفت پس، از تماشاى جاودانى و سراى پیروزى باز مانم.
گفت: اى یوسف دستى برین دل غمناك نه و این خسته عشق را مرهمى بر نه،
گفت با سیّد خود خیانت نكنم و حرمت بر ندارم.

ابن عباس گفت میان ایشان سخن دراز شد و شیطان سوم ایشان در كار ایستاده، دستى بیوسف برد و دیگر دست بزلیخا، هر دو را فراهم كشید، پنداشت كه ایشان را بهم جمع كرد و بمقصود رسید!
برهان حق پدید آمد ناگاه و تلبیس ابلیس همه نیست گشت و تباه:

ابلیس گشاده بود در وسوسه دست
فضل ازلى در آمد ابلیس بجست‏


چون یوسف آهنگ در كرد گریزان و زلیخا از پس وى دوان، شوى زن را دیدند بر گذرگاه ایشان ایستاده!
زلیخا چون او را دید آتش خجلت و تشویر در جان وى افتاد.
تنبیهى است این كلمه عاصیان امّت را فردا كه بر گذرگاه قیامت حق را بینند جلّ جلاله و ذلك فى قوله عزّ و جل: « إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ».
زلیخا چون وى را دید گفت: « ما جَزاءُ مَنْ أَرادَ بِأَهْلِكَ سُوءاً»
گناه سوى یوسف نهاد از آنك در عشق وى صدق نبود، لا جرم بر زبان وى نیز صدق نرفت
و یوسف را بخود برنگزید و حظّ نفس خود فرو نگذاشت،
باز چون عشق یوسفى ولایت سینه وى بتمامى فرو گرفت و بشغاف دل وى رسید حظّ خود بگذاشت و زبان صدق بگشاد گفت: الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِینَ.

قوله: « وَ قالَ نِسْوَةٌ فِی الْمَدِینَةِ امْرَأَتُ الْعَزِیزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَها حُبًّا»
شغاف پرده درونى است از پرده‏ هاى دل
و دل را پنج پرده است:
اوّل صدر است‏ مستقرّ عهد اسلام.
دوم قلب است محل نور ایمان.
سوم فؤاد است موضع نظر حق.
چهارم سرّ است مستودع گنج اخلاص.
پنجم شغاف است محطّ رحل عشق.

زلیخا را عشق یوسف بشغاف رسیده بود، سمنون محبّ گفت:
شغاف آن گه گویند كه پرده‏ هاى دل از عشق پر شود و نیز چیزى را در آن جاى نماند تا هر چه گوید از عشق گوید و آنچه شنود در عشق شنود،
چنانك مجنون را پرسیدند كه ابو بكر فاضلتر یا عمر؟
گفت: لیلى نیكوتر!
و منه‏ قول جعفر: الشغاف مثل العین اظلم قلبه عن التفكّر فى غیره و الاشتغال بسواه.

چون آن بیچاره در كار یوسف برفت و عشق ولایت خویش بتمامى فرو گرفت، زبان طاعنان بر وى دراز شد و زنان مصر تیرهاى ملامت در وى مى ‏انداختند كه: تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ،
و او خود را تسلّى میداد باین كه
معشوق خوب روى ملامت ارزد:

پیوند كنى با صنمى مشكین خال
آن گه جویى تو عافیت اینت محال


اجد الملامة فى هواك لذیذة
حبّا لذكرك فلیلمنى اللوم‏

سرمایه عاشقان خود ملامت است، عاشق كى بود او كه بار ملامت نكشد!
گفت آرى من دوست خود را بایشان نمایم تا بدانند كه:

عشق چنان روى، تاج باشد بر سر
ور چه ازو صد هزار درد سر آید


پس چون جمال یوسف بدیدند و شعاع آن جمال بر هیكلهاى ایشان اشراق زد، همه در وهده دهشت افتادند و دستها بجاى ترنج بریدند، از خود بى خبر گشته، لختى بى هوش افتاده، لختى جان داده، لختى سراسیمه و متحیّر مانده و همى گویند:
ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِیمٌ
این نه آدمى است كه این فریشته روحانى است.!

« قالَتْ فَذلِكُنَّ الَّذِی لُمْتُنَّنِی فِیهِ »
این نه دفع ملامت است و نه كشف مضرّت كه این تفاخر است و نازیدن بمعشوق خویش.
مى‏گوید این آنست كه شما مرا ملامت كردید در عشق او، « وَ لَقَدْ راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ»
و راستست آن‏ سخن كه شما گفتید كه منم عاشق و دل داده بدو.

من دل بكسى دهم كه او جان ارزد
ور جان ببرد هزار چندان ارزد


چون یوسف جمال خود بنمود همه زنان دست بریدند و زلیخا نبرید،
همه متحیّر و متغیّر گشتند و زلیخا متغیّر نگشت،
و ذلك لانّها قوى حالها بطول اللّقاء فصارت رؤیة یوسف لها غذاء و عادة فلم یؤثر فیها و التغیّر صفة اهل الابتداء فى الامر فاذا دام المعنى زال التغیّر.

و گفته‏ اند كه در میان زنان مصر دخترى ناهده بود بر ملّت كفر و آن ساعت كه جمال یوسف دید حیض وى بگشاد و آن جامه تجمل كه داشت آلوده گشت و از خجلى و شرمسارى اندر سرّ خویش ایمان آورد، گفت:
اى خداى یوسف مرا دریاب و شرمسار مكن، ایمان آوردم بیكتایى و بیهمتایى تو،
ربّ العزّه همان ساعت دهشت و حیرت بر همه زنان افكند تا دستها بریدند و جامها بخون بیالودند تا در میانه آن دختر خجل نشود.


مطالب مرتبط :
... مباحث قرآنی رمضان (01)
... مباحث قرآنی رمضان (05)
... مباحث قرآنی رمضان (11)
... دلیل تقدم سوره مبارکه حمد
... نظری به سوره مبارکه ناس
... خیر در نیوشیدن است
... سوره مبارکه بینه




سوره فاتحه و بقره
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (001)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (005)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (010)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (015)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (020)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (025)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (030)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (035)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (040)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (045)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (050)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (055)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (060)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (065)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (070)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (075)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (080)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (085)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (090)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (095)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (100)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (105)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (110)
           **********
سوره آل عمران
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (111)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (115)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (120)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (125)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (130)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (135)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (140)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (145)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (150)
تفسیر آل عمران.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (152)

           **********
سوره نساء
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (153)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (155)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (160)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (165)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (170)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (175)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (180)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (185)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (190)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (195)

           **********
سوره مائده
تفسیر سوره مائده 01 (196)
تفسیر سوره مائده 05 (200)
تفسیر سوره مائده 10 (205)
تفسیر سوره مائده 15 (210)
تفسیر سوره مائده 20 (215)
تفسیر سوره مائده 25 (220)
تفسیر سوره مائده 29 (224)


           **********
سوره انعام
تفسیر سوره انعام 01 (225)

تفسیر سوره انعام 05 (229)
تفسیر سوره انعام 10 (234)
تفسیر سوره انعام 15 (239)
تفسیر سوره انعام 21 (245)
تفسیر سوره انعام 26 (250)
تفسیر سوره انعام 31 (255)
تفسیر سوره انعام 36 (260)
تفسیر سوره انعام 37 (261)

           **********
سوره اعراف

تفسیر سوره اعراف 01 (262)
تفسیر سوره اعراف 05 (266)
تفسیر سوره اعراف 10 (271)
تفسیر سوره اعراف 15 (276)
تفسیر سوره اعراف 20 (281)
تفسیر سوره اعراف 25 (286)
تفسیر سوره اعراف 30 (291)
تفسیر سوره اعراف 35 (296)
تفسیر سوره اعراف 40 (301)


           **********
سوره انفال

تفسیر سوره انفال 01 (302)
تفسیر سوره انفال 05 (306)
تفسیر سوره انفال 07 (308)


           **********
سوره توبه

تفسیر سوره توبه 01 (309)
تفسیر سوره توبه 05 (313)
تفسیر سوره توبه 10 (318)
تفسیر سوره توبه 13 (321)


           **********
سوره یونس

تفسیر سوره یونس 01 (322)
تفسیر سوره یونس 05 (326)
تفسیر سوره یونس 09 (330)


           **********

سوره هود
تفسیر سوره هود 01 (331)



           **********
سوره یوسف
تفسیر سوره یوسف 07 (346)



           **********
سوره علق
تفسیر سوره علق

           **********
سوره قدر
تفسیر سوره قدر




مطالب اخیر وبلاگ:
تفسیر سوره یوسف 06 (345)
تفسیر سوره یوسف 05 (344)
تفسیر سوره یوسف 04 (343)
تفسیر سوره یوسف 03 (342)
تفسیر سوره یوسف 02 (341)
تفسیر سوره یوسف 01 (340)
حرامخواران (دیرکردهای بانکی مصداق حرامخواری است)
نردبان ملکوت
تفسیر سوره هود 09 (339)
تفسیر سوره هود 08 (338)
تفسیر سوره هود 07 (337)
تفسیر سوره هود 06 (336)
تفسیر سوره هود 05 (335)
تا غدیر با مولا علی (ع)
حشر محبان علی با علـی , حشر غلامان عمر با عمر
مولا علی (ع) منتخب محمد (ص)
تفسیر سوره هود 04 (334)
تفسیر سوره هود 03 (333)
تفسیر سوره هود 02 (332)
تفسیر سوره هود 01 (331)
تفسیر سوره یونس 09 (330)
تفسیر سوره یونس 08 (329)
تفسیر سوره یونس 07 (328)
تفسیر سوره یونس 06 (327)
تفسیر سوره یونس 05 (326)
تفسیر سوره یونس 04 (325)
حدیث ظلم از کلام امام جواد (ع)
خواص آب برنج
تفسیر سوره یونس 03 (324)
تفسیر سوره یونس 02 (323)
تفسیر سوره یونس 01 (322)
تفسیر سوره توبه 13 (321)
تفسیر سوره توبه 12 (320)
تفسیر سوره توبه 11 (319)
تفسیر سوره توبه 10 (318)
تفسیر سوره توبه 09 (317)
تفسیر سوره توبه 08 (316)
تفسیر سوره توبه 07 (315)
تفسیر سوره توبه 06 (314)
شناخت علی بن موسی الرضا (ع)
بندگان خاص خدا آشکارا پنهانند !
تفسیر سوره توبه 05 (313)
تفسیر سوره توبه 04 (312)
تفسیر سوره توبه 03 (311)
تفسیر سوره توبه 02 (310)
تفسیر سوره توبه 01 (309)
تفسیر سوره انفال 07 (308)
تفسیر سوره انفال 06 (307)
قاضی و قضات و قضاوت
خطبه 107 نهج البلاغه




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.